Authors/John of Salisbury/Metalogicon/Liber 1/Prologue: Difference between revisions

From The Logic Museum
Jump to navigation Jump to search
No edit summary
No edit summary
 
(4 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
{{Nextpage|[[../|Index]]|[[../Caput 1|Caput 1]]}}
==Prologue==
 
{| border=1 cellpadding=10
{| border=1 cellpadding=10
!valign = top width=45%|Latin
!valign = top width=45%|Latin
Line 5: Line 6:


|- valign = top
|- valign = top
|LIBER PRIMUS.
|PROLOGUS.
 
|
 
|- valign = top
|[0823A] In rebus humanis nil fere sic arbitror elimatum, ut aliqua ex parte detractioni non pateat; cum mala de merito, bona autem de livore carpantur.
 
|
 
|- valign = top
|Unde mihimet persuasi detractorum aculeos aequanimius tolerare; praesertim cum ex divina dispositione natura parens nos in ea aetate et regione ediderit, editosque sors in ea conditione, conviventiumque coetu locaverit, qui malunt aliena carpere, quam sua respicere, componere vel emendare.
 
|
 
|- valign = top
|Sic nemo in sese tentat descendere, nemo,
 
|
 
|- valign = top
|Sed praecedentis spectatur mantica dorso. (PERS. IV, 23.) Potueram quidem scholarium, et eorum qui philosophiae nomina profitentur, utcunque in silentio [0823B] cavere morsus, sed omnino non possum concurialium dentes evadere. Omnibus obsequi, neminem laedere, solebat prodesse ad gratiam; ut iuxta comicum: “Sine invidia laudem invenias, et amicos pares;” nunc autem vel sic raro proficitur ad commilitonum invidiam reprimendam. Nam obsequendi mos nota abiectionis inuritur; innocentia impotentiae esse videtur professio. Taciturnos criminatur indoctus; facundus accedit ad garrulos. Vir gravis sedere dicitur in insidiis, minus gravis a levitate culpatur ineptus. Qui modestiam sequitur sermonis et operis, censetur factiosus. Postremo, si rixa non est, vix est ut livor non sit incuria. Si tamen in alea, et venatica, caeterisque curialium nugis [0823C] omnem inter commilitones consumpsissem aetatem, scripta mea nequaquam roderent, sicut nec ego illorum scripta redarguo.  


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|[0825]
|Mihi tamen pro minimo est, ut scribens ab illis iudicer, qui magni faciunt mimorum, histrionumque iudicia, et velut servi abiectissimi, expavescunt, ne de iis perperam loquatur, aut sentiat Thais, aut Thraso, Callirrhoe [0823D] aut Bathyllus. Porro si philosophiae professores persequuntur philosophantium amatorem, plane iniuriosi sunt, et in eam male remunerant charitatem. Eos enim, etsi nequeam imitari, certe amare, honorare et colere propositum est. Scholarium vero [0824A] debueram meruisse favorem: quos aut quod sunt aut quod fuerunt, quali possum advocatione defendo. Quod si utiliter gessero, gratia et merces debetur eventui; sin autem minus, voluntati. Hinc est illud:


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|CAP. I. Calumnia quae ut Cornificio suo responderetur, extorsit. [0825C]
|Egisti nihil, inquis, et a te perdita causa est:


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|Adversus insigne donum naturae parentis et gratiae, calumniam veterem et maiorum nostrorum iudicio condemnatam excitat improbus litigator, et conquirens undique imperitiae suae solatia, sibi proficere sperat ad gloriam, si multos similes sui, id est si eos viderit imperitos; habet enim hoc proprium arrogantiae tumor, ut se commetiatur aliis, bona sua, si qua sunt, efferens, deprimens aliena; defectumque proximi, suum putet esse profectum.  
|Tanto plus debes, Sexte, quod erubui. Neque enim a patrocinandi officio excludo potiores, si meae devotionis protestor affectum. Praestantiores supremam manum apponant, et ad sententiam ferendam pro logicis, iudicis inclinent officium. Siquidem cum opera logicorum vehementius, tanquam inutilis, rideretur: et me indignantem et renitentem, aemulus quotidianis fere iurgiis provocaret, tandem litem excepi, et ad eas calumnias, quas [0824B] procuraverat, sicut emergebant studui respondere.  


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|Omnibus autem recte sapientibus indubium est quod natura, clementissima parens omnium, et dispositissima moderatrix, inter caetera quae genuit animantia, hominem privilegio rationis extulit, et [0825D] usu eloquii insignivit: id agens sedulitate officiosa, et lege dispositissima, ut homo qui gravedine faeculentioris naturae et molis corporeae tarditate premebatur et trahebatur ad ima, his quasi subvectus alis, ad alta ascendat, et ad obtinendum verae beatitudinis bravium, omnia alia felici compendio antecedat. Dum itaque naturam fecundat gratia, ratio rebus perspiciendis et examinandis invigilat; naturae sinus excutit, metitur fructus et efficaciam singulorum: et innatus omnibus amor boni, naturali urgente se appetitu, hoc, aut solum,
|Unde factum est, ut illum ordinem sequi oportuerit, quo ille urgebat, et plerumque silere a potioribus, dum diluerentur obiecta. Ipse enim procurabat, super quibus articulis vellet orationem procedere. Placuit itaque sociis, ut hoc ipsum tumultuario sermone dictarem: cum nec ad sententias subtiliter examinandas, nec ad verba expolienda, studium superesset, aut otium. Necessariis enim occupationibus vix aliquid amplius deducebatur, quam refectionis hora, vel somnii: cum ex mandato domini mei, cui deesse non possum, sollicitudo totius Britanniae, quod ad causas ecclesiasticas, mihi incumbat. Ad haec sollicitudo rei familiaris, et curiales [0824C] nugae, studium excludebant, amicorum interpellatio me fere totum absorbuerat.


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|Inveniam alium si me hic fastidit Alexis, (VIRG. Ecl. II, 73.) philosophanti quemlibet praeferens histrionem. Tria quidem sunt (ut de consilio meo perfectius instruaris), quae non modo mihi metum, sed plerisque scriptoribus periculum salutis, aut meriti dispendium afferunt: ignorantia veri, fallax aut proterva assertio falsi, et tumida professio veritatis. Novi enim quis dixerit: “Tutius auditur veritas, quam dicatur.” In audiendo enim custoditur humilitas, sed in dicendo saepissime subrepit elatio. Ego autem [0826B] in omnibus his agnosco errorem meum, qui et rerum ignorantia laboro, et falsum saepius, et magis quam expediat, tueor, et plerumque tumide, et cum elatione, donec me Deus corripiat et corrigat, ipsam profero veritatem.  
|Itaque iustum arbitror, ut in his quae temere dicta sunt, mihi venia facilius impendatur; si quid vero exierit aptius, ei gratia referatur, sine quo nihil potest humana infirmitas. Nam ingenium hebes est, et memoria infidelior, quam ut antiquorum subtilitates percipere, [0824D] aut quae aliquando percepta sunt, diutius valeam retinere. Linguam vero impolitam esse, stylus ipse convincit. Et quia logicae suscepi patrocinium, METALOGICON inscriptus est liber, quem quatuor voluminibus, ad recreationem lectoris, distinguere [0825A] curavi. More scribentium, res varias complexus sum, quas quisque probabit suo, aut reprobabit, arbitrio.


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|Unde lectorem et auditorem, quanta possum supplicatione, convenio, ut in orationibus suis memores mei sint apud Altissimum, impetrantes mihi praecedentium veniam delictorum, cautelam futurorum, notitiam veri, amorem boni, cultum Dei, et ut corde, ore, opere, exerceantur a nobis, quae divinae sunt placita voluntati.
|Sunt bona, sunt quaedam mediocria, sunt mala plura,


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|[0826C] aut prae caeteris sequitur, quod percipiendae beatitudini maxime videtur esse accommodum. Cum vero beatitudo communionis ignara, quae aut qualis extra societatem sit, nec fingi quidem possit; quisquis ea, quae ad ius humanae societatis, (quae quodammodo filiorum naturae unica et singularis fraternitas est), conciliandum et fovendum proficiunt, impugnat, viam adipiscendae felicitatis omnibus videtur obstruere; et praecluso pacis aditu, ut in se concurrant ad interitum orbis, naturae viscera incitare.
|Quae legis hic: aliter non fit, Avite, liber. (MART. I, 17.) Sic Martialis; sic et ego: malens sic nugari, quam ad formam Ganymedis, lepores agitare, vel


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|Hoc quidem est seminare inter fratres discordiam, hoc arma ministrare compositis; hoc denique firmare novum et magnum chaos inter Deum et homines; sic enim ad firmioris nexus compagem et charitatis custodiam, universitatis partes, creatrix [0826D] Trinitas, Deus unus et verus, ordinavit, ut alterius ope res altera indigeret, et altera defectum suppleret alterius; dum sunt singula quasi singulorum membra. Semiplena sunt ergo omnia, si ab invicem dissolvantur; sed aliorum foederatione perfecta: quoniam omnia mutuis constant auxiliis. Quid ad beatitudinem obtinendam virtute fidelius, aut utilius? Quid compendiosius? haec est enim fere singularis et unica via, quam ad beatitudinem gratiae praeparavit. Nam qui citra virtutis meritum beati fiunt, non tam eundo illuc perveniunt, quam trahuntur. [0827A] Miror itaque (non tamen satis, quia non possum), quid sibi vult, qui eloquentiae negat esse studendum; ipsamque sicut visum non caeco, auditum non surdo, asserit gratis a natura pervenire ei, qui mutus non est; sed plenius, si naturae munus exercitio roboretur, nec tamen beneficium aliquod ab arte praestari; aut id minus, quam labor artis exposcat.
|Nocturno putere mero, putere diurno. (HOR. Ep. I, XIX, 11.)


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|Sicut enim eloquentia, non modo temeraria est, sed etiam caeca, quam ratio non illustrat; sic et sapientia, quae usu verbi non proficit, non modo debilis est, sed quodam modo manca: licet enim quandoque aliquatenus sibi prodesse possit sapientia elinguis ad solatium conscientiae; raro tamen, et parum confert ad usum societatis humanae. Nam ratio, scientiae virtutumque parens, altrix et custos, [0827B] quae de verbo frequentius concipit, et per verbum numerosius et fructuosius parit, aut omnino sterilis permaneret, aut quidem infecunda, si non conceptionis fructum in lucem ederet eloquio: et invicem, quod sentit prudens agitatio mentis hominibus publicaret.  
|Nec dedignatus sum, modernorum proferre sententias quos antiquis, in plerisque, praeferre non dubito. Spero equidem quod gloriam eorum, qui nunc sunt, posteritas celebrabit, eo quod multorum nobilia mirer ingenia, investigandi subtilitatem, diligentiam [0825B] studii, felicitatem memoriae, fecunditatem mentis, et oris facultatem, et copiam verbi. De moribus vero nonnulla scienter, inserui: ratus omnia quae leguntur aut scribuntur, inutilia esse, nisi quatenus afferunt aliquod adminiculum vitae.  


|
|


|- valign = top
|- valign = top
|Haec autem est illa dulcis et fructuosa coniugatio rationis et verbi, quae tot egregias genuit urbes, tot conciliavit et foederavit regna, tot univit populos et charitate devinxit, ut hostis omnium publicus merito censeatur, quisquis hoc, quod ad utilitatem omnium Deus coniunxit, nititur separare. Mercurio philologiam invidet, et ab amplexu Philologiae Mercurium avellit, qui eloquentiae praeceptionem a studiis philosophiae eliminat; et, quamvis solam videatur eloquentiam [0827C] persequi, omnia liberalia studia convellit, omnem totius philosophiae impugnat operam, societatis humanae foedus distrahit, et nullum charitati, aut vicissitudini officiorum relinquit locum. Brutescent homines, si concessi dote priventur eloquii; ipsaeque urbes videbuntur potius pecorum quasi septa, quam coetus hominum, nexu quodam societatis foederatus, ut participatione officiorum, et amica invicem vicissitudine eodem iure vivat. Quis enim contractus rite celebrabitur? quae fidei aut morum disciplina vigebit? quaenam erit obsecundatio aut communicatio voluntatum, subtracto verbi commercio? Non ergo unam, non paucos, sed omnes simul urbes et politicam vitam totam [0827D] aggreditur Cornificius noster, studiorum eloquentiae imperitus et improbus impugnator.
|Est enim quaelibet professio philosophandi inutilis, et falsa, quae se ipsam in cultu virtutis, et vitae exhibitione non aperit. Academicus, in his quae sunt dubitabilia Sapienti, non iuro verum esse, quod loquor: sed seu verum, seu falsum sit, sola probabilitate contentus sum. Tu, ut libuerit, universa [0826A] examinabis, et singula, quia te iudicem meis opusculis consecravi, dum intelligam quod mihi opera non pereat, et impensa. Quod si, quod absit! contigerit, ????


|
|


|}
|}
<noinclude>
==Notes==
==Notes==
{{reflist}}[[Category:Untranslated]]
{{reflist}}
</noinclude>

Latest revision as of 14:21, 7 April 2015

Prologue

Latin English
PROLOGUS.
[0823A] In rebus humanis nil fere sic arbitror elimatum, ut aliqua ex parte detractioni non pateat; cum mala de merito, bona autem de livore carpantur.
Unde mihimet persuasi detractorum aculeos aequanimius tolerare; praesertim cum ex divina dispositione natura parens nos in ea aetate et regione ediderit, editosque sors in ea conditione, conviventiumque coetu locaverit, qui malunt aliena carpere, quam sua respicere, componere vel emendare.
Sic nemo in sese tentat descendere, nemo,
Sed praecedentis spectatur mantica dorso. (PERS. IV, 23.) Potueram quidem scholarium, et eorum qui philosophiae nomina profitentur, utcunque in silentio [0823B] cavere morsus, sed omnino non possum concurialium dentes evadere. Omnibus obsequi, neminem laedere, solebat prodesse ad gratiam; ut iuxta comicum: “Sine invidia laudem invenias, et amicos pares;” nunc autem vel sic raro proficitur ad commilitonum invidiam reprimendam. Nam obsequendi mos nota abiectionis inuritur; innocentia impotentiae esse videtur professio. Taciturnos criminatur indoctus; facundus accedit ad garrulos. Vir gravis sedere dicitur in insidiis, minus gravis a levitate culpatur ineptus. Qui modestiam sequitur sermonis et operis, censetur factiosus. Postremo, si rixa non est, vix est ut livor non sit incuria. Si tamen in alea, et venatica, caeterisque curialium nugis [0823C] omnem inter commilitones consumpsissem aetatem, scripta mea nequaquam roderent, sicut nec ego illorum scripta redarguo.
Mihi tamen pro minimo est, ut scribens ab illis iudicer, qui magni faciunt mimorum, histrionumque iudicia, et velut servi abiectissimi, expavescunt, ne de iis perperam loquatur, aut sentiat Thais, aut Thraso, Callirrhoe [0823D] aut Bathyllus. Porro si philosophiae professores persequuntur philosophantium amatorem, plane iniuriosi sunt, et in eam male remunerant charitatem. Eos enim, etsi nequeam imitari, certe amare, honorare et colere propositum est. Scholarium vero [0824A] debueram meruisse favorem: quos aut quod sunt aut quod fuerunt, quali possum advocatione defendo. Quod si utiliter gessero, gratia et merces debetur eventui; sin autem minus, voluntati. Hinc est illud:
Egisti nihil, inquis, et a te perdita causa est:
Tanto plus debes, Sexte, quod erubui. Neque enim a patrocinandi officio excludo potiores, si meae devotionis protestor affectum. Praestantiores supremam manum apponant, et ad sententiam ferendam pro logicis, iudicis inclinent officium. Siquidem cum opera logicorum vehementius, tanquam inutilis, rideretur: et me indignantem et renitentem, aemulus quotidianis fere iurgiis provocaret, tandem litem excepi, et ad eas calumnias, quas [0824B] procuraverat, sicut emergebant studui respondere.
Unde factum est, ut illum ordinem sequi oportuerit, quo ille urgebat, et plerumque silere a potioribus, dum diluerentur obiecta. Ipse enim procurabat, super quibus articulis vellet orationem procedere. Placuit itaque sociis, ut hoc ipsum tumultuario sermone dictarem: cum nec ad sententias subtiliter examinandas, nec ad verba expolienda, studium superesset, aut otium. Necessariis enim occupationibus vix aliquid amplius deducebatur, quam refectionis hora, vel somnii: cum ex mandato domini mei, cui deesse non possum, sollicitudo totius Britanniae, quod ad causas ecclesiasticas, mihi incumbat. Ad haec sollicitudo rei familiaris, et curiales [0824C] nugae, studium excludebant, amicorum interpellatio me fere totum absorbuerat.
Itaque iustum arbitror, ut in his quae temere dicta sunt, mihi venia facilius impendatur; si quid vero exierit aptius, ei gratia referatur, sine quo nihil potest humana infirmitas. Nam ingenium hebes est, et memoria infidelior, quam ut antiquorum subtilitates percipere, [0824D] aut quae aliquando percepta sunt, diutius valeam retinere. Linguam vero impolitam esse, stylus ipse convincit. Et quia logicae suscepi patrocinium, METALOGICON inscriptus est liber, quem quatuor voluminibus, ad recreationem lectoris, distinguere [0825A] curavi. More scribentium, res varias complexus sum, quas quisque probabit suo, aut reprobabit, arbitrio.
Sunt bona, sunt quaedam mediocria, sunt mala plura,
Quae legis hic: aliter non fit, Avite, liber. (MART. I, 17.) Sic Martialis; sic et ego: malens sic nugari, quam ad formam Ganymedis, lepores agitare, vel
Nocturno putere mero, putere diurno. (HOR. Ep. I, XIX, 11.)
Nec dedignatus sum, modernorum proferre sententias quos antiquis, in plerisque, praeferre non dubito. Spero equidem quod gloriam eorum, qui nunc sunt, posteritas celebrabit, eo quod multorum nobilia mirer ingenia, investigandi subtilitatem, diligentiam [0825B] studii, felicitatem memoriae, fecunditatem mentis, et oris facultatem, et copiam verbi. De moribus vero nonnulla scienter, inserui: ratus omnia quae leguntur aut scribuntur, inutilia esse, nisi quatenus afferunt aliquod adminiculum vitae.
Est enim quaelibet professio philosophandi inutilis, et falsa, quae se ipsam in cultu virtutis, et vitae exhibitione non aperit. Academicus, in his quae sunt dubitabilia Sapienti, non iuro verum esse, quod loquor: sed seu verum, seu falsum sit, sola probabilitate contentus sum. Tu, ut libuerit, universa [0826A] examinabis, et singula, quia te iudicem meis opusculis consecravi, dum intelligam quod mihi opera non pereat, et impensa. Quod si, quod absit! contigerit, ????

Notes


Retrieved from "http://logicmuseum.com/x/index.php?title=Authors/John_of_Salisbury/Metalogicon/Liber_1/Prologue&oldid=12771"