Edward Ockham: Text replace - "\\<\/span\>" to "{{p|$1|$1}}"

2014-09-05T21:56:34Z

Text replace - "\<span id=p(.*)\>\<\/span\>" to "{{p|$1|$1}}"

New page

{{Nextpage|[[../P2Q5|P2Q5]]|[[../P2Q7|P2Q7]]}}

{| border=1 cellpadding=10
!valign = top width=45%|Latin
!valign = top width=55%|English

|- valign = top
|{{a|n439|439}} Utrum angelus possit movere se.

|

|- valign = top
|{{a|n440|440}} Quod non: Quia nihil simul potest esse in actu et in potentia secundum idem; movens autem in quantum movens, est in actu, - et secundum quod motum, est in potentia; igitur non movet se.

|

|- valign = top
|{{a|n441|441}} Confirmatur ratio per hoc quod aliqua dividentia ens - ut quantitas et substantia - sunt incompossibilia in aliquo uno eodem; ergo, pari ratione, actus et potentia in quocumque uno sunt incompossibilia.

|

|- valign = top
|{{a|n442|442}} Item, omne quod movet se, dividitur in duo, quorum alterum est primo movens, alterum primo motum, ex VIII Physicorum. Et {{p|351|351}}probatur ex prima conclusione VII, quod 'nihil movet se primo, quia tunc quiesceret ad quietem partis et non quiesceret ad quietem eius', quae probatio tenet de corpore moto; et ex hoc sequitur quod in quocumque corpore movente se sit talis distinctio, et ex hoc videtur universaliter sequi quod in quocumque movente se requiritur talis distinctio (eadem enim videtur incompossibilitas quod idem non corpus moveat se primo, sicut quod idem corpus moveat se primo). Sed angelus non dividitur in duo, quorum alterum sit primo movens et alterum primo motum; ergo etc.

|

|- valign = top
|{{a|n443|443}} Contra: Angelus potest moveri localiter (ex praecedente quaestione); et non a corpore effective (ut videtur), nec tantum miraculose a Deo; igitur movetur a se ipso.

|

|- valign = top
|{{a|n444|444}} Concedo quod potest a se moveri localiter, quia cuicumque inest potentia passiva ad aliquid acquirendum vel habendum per motum, non est imperfectionis in eo quod habeat potentiam activam per quam possit illud acquirere, sed perfectionis. - Quod apparet, quia animatis data est potentia activa respectu quantitatis per{{p|352|352}}fectae, ad quam sunt in potentia quando generantur; patet etiam in gravibus et levibus, ubi est potentia activa ad illud 'ubi' cuius sunt receptiva naturaliter; similiter, animalia habent potentiam activam respectu sensationis, ad quam sunt in potentia passiva (totalem tamen habere non possunt, sicut declaratum est distinctione 3 primi libri, - quia potentia non potest habere omnia obiecta, scilicet sibi consubstantialia). Igitur, cum angelo insit potentia ad 'ubi' quod potest acquirere per motum, non est imperfectionis in eo si habeat potentiam activam respectu eiusdem; immo videtur esse imperfectio in eo si non habeat talem potentiam activam, ex quo non repugnat aliis entibus minus perfectis habere talem potentiam activam.

|

|- valign = top
|{{a|n445|445}} Et si dicatur quod hoc tantum convenit imperfectioribus (ut animalibus) secundum partem, quia possunt dividi in duo (scilicet movens et motum), quod autem assumptum est de gravibus et levibus, falsum est et contra intentionem Philosophi VIII Physicorum (ut videtur), ubi videtur contra hoc specialiter facere quattuor rationes (primo per hoc quod grave non est animal, secundo per hoc quod non potest sistere se, tertio quia non potest se movere motibus diversis, quarto quia est continuum, id est eiusdem {{p|353|353}}dispositionis in parte et in toto et tale non potest movere se), et solvendo quaestionem dicit quod 'tantum habent naturalia principium patiendi respectu motus, et non faciendi', - primo ostendo oppositum per auctoritates, secundo per rationes.

|

|- valign = top
|{{a|n446|446}} Auctoritas prima est Aristotelis VIII Physicorum, ubi solvens dubitationem de gravibus et levibus, dicit quod 'quia potentia dicitur multipliciter, ideo immanifestum est a quo movetur grave'. Distinguit autem 'potentiam' in potentiam ad actum primum et secundum (ut patet de potentia ad scientiam et considerationem), et applicando ad propositum dicit quod 'ignis est in potentia essentiali ut fiat frigidus, prout scilicet aqua generatur ex eo, - cum autem generata fuerit aqua, est in potentia accidentali ad infrigidandum nisi impediatur'. {{p|354|354}}

|

|- valign = top
|{{a|n447|447}} Ita etiam dicit ipse de gravi et levi: ((Leve enim fit ex gravi, ut ex aqua aer; cum autem est iam leve, operabitur mox nisi prohibeatur: actus autem 'levis' est alicubi et sursum, prohibetur autem cum inest ei contrarium)). Ubi nihil valet exponere quod, cum sit in actu leve, est actu leve ita quod levis est ascendere, quia tunc idem est dicere quod 'est actu leve' et dicere quod 'quia est actu leve, ascendit', quod nihil aliud est nisi causaliter dictum. Dicit enim quod 'mox operabitur nisi prohibeatur', quod non potest intelligi de actu levis 'actu primo', quia actus levis non potest sic prohiberi vel impediri dum est actu tale. Similiter, dicit quod 'prohibetur cum est in contrario loco': non autem est non leve 'quia est in contrario loco'! Igitur intendit de actu secundo, scilicet quod 'actus eius est alicubi', - id est quod eius actus, qui est sursumitas, sit operatio eius. Sicut igitur ignis habens calorem ut actum primum, vere et effective se habet ad calefactionem (quae est operatio secunda), ita et ignis actu {{p|355|355}}exsistens levis, effective se habet ad sursum sive ad operationem secundam qua exsistit sursum.

|

|- valign = top
|{{a|n448|448}} Idem IV Physicorum, cap. 'De vacuo': dicit enim quod 'densum et rarum concomitantur duae contrarietates, scilicet grave et leve, durum et molle', - et loquens de contrarietate gravis et levis dicit quod ((secundum hanc contrarietatem erunt activa motus, secundum autem durum et molle passiva)). Igitur etc.

|

|- valign = top
|{{a|n449|449}} Et si dicas quod illa non est intentio sua (quamvis sic sonent verba), quia II De generatione enumerans qualitates activas excludit grave et leve a qualitatibus vere activis et passivis, - respondeo: Dico quod contradiceret sibi ipsi in VIII Physicorum, per illud II De generatione, nisi alio modo intelligeret hic et ibi; nam in VIII Physicorum, sicut pro istis allegatum est, dicit quod 'habent principium non agendi sed patiendi', - in II autem De generatione dicit quod ((grave et leve neque sunt activa neque passiva)), et probatio sua patet ibi.

|

|- valign = top
|{{a|n450|450}} Aliter ergo loquitur de actione et passione in VIII Physicorum et {{p|356|356}}ubi occurrit sermo de actione et passione, et aliter in II De generatione et ibi ubi occurrit sermo de generatione: sicut enim in libro Physicorum loquitur in generali et universali de motu, in libro autem De generatione de motu ad formam, ita et in III Physicorum loquitur de actione et passione in communi et in universali, - et ita verum est quod dicit in VIII Physicorum, quod 'habent principium patiendi', scilicet respectu motus localis; in libro autem De generatione loquitur de actione ad formam, ubi agens et patiens sunt contraria (quod utique verum est de actione univoca), quae sunt in principio aequivoca, et in fine sunt similia univoca similitudine (in actione aequivoca simile est agens 'producto secundum formam' similitudine aequivoca, sicut ipse concedit in I aliquod agens non communicare cum passo, sicut nec medicinam cum corpore sanato). {{p|357|357}}

|

|- valign = top
|{{a|n451|451}} Hoc autem modo negat in II De generatione gravia et levia non solum esse principia agendi vel faciendi, sed etiam patiendi, - et hoc expresse sonat ratio sua, quod ista 'non sunt principia agendi alia, nec patiendi ab aliis'; et ideo non sunt principia producendi aliquid secundum formam aliquam substantialem (de qua productione loquitur ibi), nec principia patiendi ab aliquo agente correspondente tali actioni. Sunt tamen principia passiva aliquo modo respectu motus localis ad 'ubi', et aliquo modo activa respectu eiusdem, - quorum utrumque expressit ipse in VIII Physicorum: quod passiva, in hoc quod 'naturalia in se habent principium patiendi'; quod activa, in hoc quod dixit operationem levis 'esse alicubi', sicut scientis 'considerare'.

|

|- valign = top
|{{a|n452|452}} Ad hoc etiam posset adduci auctoritas Commentatoris III De caelo et mundo, in commento 28: ((In simplicibus)) - inquit ((idem est secundum rationem motor et motum, sed differunt secundum modum: lapis enim movet se in quantum gravis in actu, et movetur in quantum est in potentia inferius; invenitur enim {{p|358|358}}uno modo in actu, alio modo in potentia, - et causa huius est haec, quia componitur ex materia et forma)). Sed de hoc videtur varie loqui, quia in commento 28 III Caeli et mundi videtur velle quod 'moveat se per accidens, pellendo medium, sicut nauta movet se movendo navem in qua exsistit', - et ideo auctoritatibus eius non est multum innitendum.

|

|- valign = top
|{{a|n453|453}} Ad istam conclusionem sunt rationes. Prima talis: omnis effectus, quando est actu causatus, habet causam in actu (quod patet per Aristotelem II Physicorum et V Metaphysicae, cap. 'De causa': 'Causa efficiens in actu, et causatum in actu, simul sunt et non sunt'; patet etiam - si nulla esset auctoritas - per rationem manifestam, quia quod non est, quando non est, non producit aliquid ad esse); igitur quando descensus gravis est in actu, tunc aliquid est causans in actu.

|

|- valign = top
|{{a|n454|454}} Non autem tunc est in actu a removente prohibens. Nec, per consequens, ipsum grave est ad deorsum 'quia pellens per se mo{{p|359|359}}vet deorsum', quia in hoc est quasi removens prohibens, - et tale movens, secundum Philosophum VIII Physicorum, est quasi movens per accidens; et praeter movens per accidens, oportet dare movens per se efficiens, quia omne per accidens habet reduci ad per se.

|

|- valign = top
|{{a|n455|455}} Nec istud potest esse centrum trahens, quia si per impossibile nullum grave esset in centro, sed tota terra amota ab eo (et manente centro sub respectu centri, ut prius), adhuc grave tenderet naturaliter ad centrum. - Quid igitur attrahit? numquid 'ubi'? Manifeste constat quod non, quia non est forma activa.

|

|- valign = top
|{{a|n456|456}} Nec etiam influentia caeli, quia hoc videtur esse fuga, recurrere ad agens universale, - quod est negare effectus particulares et causas particulares; influentia etiam caeli (quantum est de se) uniformis est in toto medio, - igitur non est ratio quare unam partem moveret sursum in toto medio et aliam deorsum, nisi poneretur agens particulare determinans.

|

|- valign = top
|{{a|n457|457}} Nec istud 'actu movens' (quando actu movet) potest poni actu grave motum, quia nihil movet se univoce ad illud quod habet, et praeter hoc, motus est quid extrinsecum gravi; nec 'generans' {{p|360|360}}grave, quia tunc potest non esse. Igitur oportet dare quod sit aliquid intrinsecum.

|

|- valign = top
|{{a|n458|458}} Dicitur quod 'generans' virtute manet in gravi, et per hoc movet ipsum grave. - Contra: non manet in virtute nisi sicut causa in suo effectu, et quod sic manet, non est in se, sed tantum quia manet in suo effectu, - et tunc virtus ista respectu motus pertinet ad genus causae efficientis. Si enim generans dicatur efficere, et non efficit nisi secundum quod est in actu, - necesse est quod efficiat, quia illud quod est 'efficiens in virtute' efficit, et ita adhuc sequitur propositum.

|

|- valign = top
|{{a|n459|459}} Praeterea, quod non movet aliud nisi prius ab alio naturaliter motum, ab eodem habet quod moveat et quod sit motum; sed grave cui alligatum est leve (cuius levitas non excedit gravitatem {{p|361|361}}eius), movet idem leve, trahendo ipsum secum ad centrum, - et non movet nisi quia motum; igitur prius est motum naturaliter quam moveat. Et ab eodem movetur a quo movetur illud sibi alligatum: movet autem et illud per aliud, quia per gravitatem suam; igitur et se ipsum.

|

|- valign = top
|{{a|n460|460}} Posset confirmari ista ratio, quia quando aliquid habet potentiam activam respectu alicuius formae, potest eam causare in quocumque passo proportionato et approximato; sed grave habet potentiam activam respectu 'ubi' deorsum, sicut habet respectu illius quod trahit secum, et ipsummet - quando est extra illum locum est receptivum formae illius, carens ea, et est proportionatum et approximatum sibi; igitur potest illam formam causare in se ipso.

|

|- valign = top
|{{a|n461|461}} Hoc etiam poterit satis patere, si consideretur quod quies requirit causam actualiter causantem sicut motus: tunc enim oporteret dare causam coaeve causantem quietem naturaliter gravis cum ipso gravi; nulla autem talis causa coaeve causans quietem cum gravi est nisi grave, et per consequens grave effective movet, - et per consequens causat motum ad illam quietem, quia ista duo sunt ab eadem causa.

|

|- valign = top
|{{a|n462|462}} Praeterea, grave - impeditum a motu - removet prohibens si gravitas eius vincat virtutem illius impedientis vel resistentis; puta, {{p|362|362}}si superponitur alicui continuo et gravitas eius superet rationem continuitatis, frangit illud, et sic solvendo continuitatem eius, solvit impedimentum descensus eius. Huius autem fractionis, cum sit motus violentus, oportet ponere exsistentem causam extrinsecam, et non videtur rationabile fingere aliam causam quam grave ipsum; non autem frangit illud nisi quia intendit facere se in centro; igitur ab eodem principio activo habet se facere in centro, a quo habet istud impediens removere.

|

|- valign = top
|{{a|n463|463}} Hoc etiam declarari posset aliter, quia 'gravius' movetur velocius, et tamen ab eodem generante generari posset aliquid gravius et aliquid minus grave, et possent ista duo esse in eadem distantia ad centrum et in eadem influentia caeli; igitur difformitas motuum in istis est ab aliquibus eis intrinsecis.

|

|- valign = top
|{{a|n464|464}} Item, ((motus naturalis intenditur in fine)), secundum Philosophum I Caeli et mundi, - cuius difficile esset assignare causam, si effectivum huius motus esset praecise aliquid extrinsecum. {{p|363|363}}

|

|- valign = top
|{{a|n465|465}} Respondeo tunc ad Aristotelem, qui adducitur in contrarium, quod sit pro me (sicut adduxi), - quod grave moveat se effective, sicut sciens movet se effective ad actum speculandi. Et intelligo sic: sicut habens formam aliquam quae nata est esse principium alicuius actionis univocae, potest per illam formam agere in receptivum approximatum et proportionatum, sic etiam habens formam quae nata est esse principium alicuius actionis aequivocae, potest per ipsam agere aequivoce in passum approximatum; et si ipsummet sit receptivum illius actionis vel effectus aequivoci et carens eo, - ex quo est maxime approximatum et proportionatum sibi ipsi, non solum poterit, immo summe causabit istum effectum in se ipso. Sic etiam est in proposito, quia lapis exsistens sursum, est in potentia ad 'ubi' deorsum, - gravitas autem respectu illius 'ubi' est principium activum aequivocum, sicut universaliter respectu 'ubi' non oportet ponere nisi principium aequivocum (non enim movens movet mobile ad aliquod 'ubi' quia movens formaliter sit in actu secundum illud 'ubi', sed tantum quia virtualiter). Quia igitur ipsum grave est receptivum illius effectus aequivoci et caret eo, causat in se ipso 'primo' istum effectum, et in nullo alio nisi causando prius in se; ita {{p|364|364}}quod 'causare' istud, est operatio gravis - sicut Aristoteles dicit ut calidi calefacere. Sed quod causet in se, hoc accidit ei in quantum est activum (quia scilicet ipsummet est receptivum respectu huius causationis, vel respectu huius causabilis); istud posset intelligi, si grave - manens sursum - posset propellere se vel aliud ad centrum: tunc ibi non dubitaret aliquis quomodo grave esset principium descensus in alio; nec modo minus est causa activa descensus sui ipsius.

|

|- valign = top
|{{a|n466|466}} Tamen propter verbum Philosophi addo ultra, quod motus iste non est 'naturalis in se' ex hoc quod habet principium activum in se, sed solum ex hoc quod mobile habet principium passivum intrinsecum, naturaliter inclinans ad motum. - Quod patet per definitionem naturae II Physicorum, quia ((est principium motus, eius in quo est per se et non per accidens)) (nihil enim est principium naturaliter movendi alicui, nisi in quantum est per se in eo quod movetur; non est autem per se et primo in aliquo quod movetur, nisi in quantum est passivum; igitur non est aliquid natura vel principium naturale alicuius, nisi quia est principium passivum in moto). Hoc etiam patet, quia ideo aliquid movetur naturaliter, quia movetur sicut natum est ipsum moveri. {{p|365|365}}

|

|- valign = top
|{{a|n467|467}} Sic est in proposito, ita quod licet hic (sicut in multis aliis) principium activum sit principium movendi, non tamen propter illud principium activum movendi movetur naturaliter, sed propter principium passivum, propter quod sic movetur. Et hoc est quod subdit Philosophus (postquam dixit quod ((actus levis est esse alicubi, ad sursum))): ((Et tamen)) - dicit ipse - ((quaeritur quare moventur in ipsorum loca)); et respondet quod ((causa est, quia apta nata sunt ibi esse)). Et signanter dicit 'in ipsorum loca', hoc est, naturaliter moventur in loca illa, - 'quia nata sunt ibi esse', id est, habent inclinationem naturalem ad illud 'ubi'. Et hoc modo postea subdit quod 'habent tantum principium patiendi et non faciendi', scilicet respectu motus in quantum naturalis, - et ita ibi, in solutione huius dubitationis de motu gravium, quasi interscalariter loquitur de principio naturali huius motus et de principio effectivo eius, quod est tantum passivum.

|

|- valign = top
|{{a|n468|468}} Rationes autem Aristotelis non concludunt contra me, nam primae tres (quae unam vim habent) ostendunt grave non movere se sicut agens per cognitionem movet se; non enim animal posset se movere citra ultimum terminum intentum - nec etiam posset dirigere vel sistere se - nisi ageret per cognitionem. Et ex hoc satis {{p|366|366}}habetur propositum Philosophi, quod ista non sunt primo moventia, - nam primum movens movet per cognitionem (quia 'sapientis est dirigere'), sicut ostensum est supra distinctione 3 primi libri 'De cognitione Dei', et distinctione 2 eiusdem primi 'De esse Dei'.

|

|- valign = top
|{{a|n469|469}} Quarta etiam sua ratio, de continuo, non concludit praecise in quantum 'quantum'. Sed de continuo, hoc est, quod est eiusdem dispositionis in omni parte, - probat quod grave non movet se effective, quia non est pars una in actu quae potest facere aliam in actu secundum eandem qualitatem, quomodo ipse dicit in De sensu et sensato. Et concedo quod hoc modo pars gravis, exsistens in actu, non causat motum in alia parte; sed totum grave est in actu secundum actum primum, et causat in se actum secundum.

|

|- valign = top
|{{a|n470|470}} Sed si obicis 'quomodo Aristoteles, si concedat grave sic moveri a se effective (licet non per cognitionem, nec etiam quod naturalitas eius sit ab eo in quantum habet principium activum), quomodo habebit principale propositum suum, quod ista necessario moventur ab alio, - quod ipse intendit probare principali{{p|367|367}}ter?', - dico quod satis habet hoc ex distinctione potentiae. Ista enim non reducunt se ipsa de potentia secunda ad actum, nisi prius fuerint reducta de potentia prima ad actum primum vel saltem possent reduci ad actum primum; quod dico pro totis elementis, quae tota - secundum ipsum - sunt ingenerabilia et incorruptibilia, et tamen, quia sunt eiusdem rationis cum suis partibus, non repugnat eis reduci de potentia prima ad actum primum, sicut partes eorum reducuntur. Sequitur igitur quod licet grave et leve moveant se de potentia secunda ad actum secundum, tamen mobile est vel movetur ab aliquo alio extrinseco, a potentia prima ad actum primum; non enim oportet quod 'si omne quod movetur, ab alio movetur', quod in omni motu moveatur ab alio, - et sufficit Philosopho primum, quia per hoc devenitur ad aliquod 'aliud ab omnibus istis', quod nec in uno motu, nec in quocumque, poterit moveri ab alio, sed est omnino 'movens immobile'. {{p|368|368}}

|

|- valign = top
|{{a|n471|471}} Similiter etiam potest dici quod - in isto motu - etsi moveantur a se effective, tamen non moventur sicut a primis moventibus; ex quo etiam non movent per cognitionem, sequitur quod praesupponant aliquid sic movens per cognitionem, - et ita licet moveant se effective, non tamen sic quin moveantur ab alio, licet non sicut a causa proxima.

|

|- valign = top
|{{a|n472|472}} Ad primum argumentum principale dictum est distinctione 3 primi libri, quomodo aliquid potest agere in se, - et responsum est ibi ad illud argumentum.

|

|- valign = top
|{{a|n473|473}} Quod autem additur pro confirmatione quod ' quaedam dividentia ens sunt incompossibilia in quocumque, igitur et ista', concedo de istis ut sunt opposita. Opposita autem sunt prout dicunt modos cuiuslibet entis, prout scilicet 'idem' est in potentia antequam actu sit ens (sive ens in actu), quando iam est; et isto modo nulli eidem conveniunt, nec formaliter nec denominative, quod scilicet 'idem' dicatur denominatum esse simul ab aliquo in actu aliquo et ab eodem in potentia. Ut tamen actus accipitur pro {{p|369|369}}principio activo et potentia pro principio passivo, quae cadunt infra essentiam cuiuslibet definibilis vel definiti, - sic nec sunt opposita nec sic dividunt ens, nec repugnant alicui eidem.

|

|- valign = top
|{{a|n474|474}} Ad secundum argumentum: dico primo ad auctoritatem illam VIII Physicorum, quod scilicet omne 'movens per cognitionem' dividitur in duo, quorum unum est primum movens et aliud primum motum; et ratio huiusmodi est, quia potentia motiva talis moventis est potentia organica, ita quod illa requirit non tantum distinctionem inter corpus et animam sicut inter movens et motum, sed forte in ipso corpore - in quo est virtus organica - requirit partem corporis moventem, distinctam a parte mota. Non est autem ita necessario de movente se non organice, quia totum est uniforme quantum ad actum primum, et totum in potentia quantum ad actum secundum.

|

|- valign = top
|{{a|n475|475}} Sed ad probationem illius propositionis quae accipitur in principio VII Physicorum, ubi probatur quod 'nihil movet se primo', dico quod hoc quod dicit 'primo', potest dupliciter accipi: Uno modo prout dicit idem quod est 'secundum totum', et opponitur ei quod est 'secundum partem'. Et hoc modo accipit Aristoteles in V Physicorum, ubi distinguit quod aliquid movetur secundum accidens, vel secundum totum, et aliquid secundum {{p|370|370}}partem; hoc etiam modo accipit Aristoteles 'moveri primo' in VI Physicorum, ubi dicit quod 'quidquid movetur in aliquo tempore, primo, movetur in quolibet illius temporis', - et alibi frequenter.

|

|- valign = top
|{{a|n476|476}} Alio modo, hoc quod dico 'primo' dicit causalitatem praecisam, quomodo accipitur in I Posteriorum in definitione universalis.

|

|- valign = top
|{{a|n477|477}} Dico igitur tunc quod ratio Aristotelis, in principio VII, bene probat quod nullum corpus movetur a se primo hac duplici primitate simul: Quia si movetur a se primo, id est secundum se totum, - igitur motus inest cuilibet parti eius. Haec consequentia tenet per hoc quod totum, in quantum movens, est homogeneum, et 'moveri' est passio homogenea; passio autem homogenea non inest toti 'primo' hac primitate, nisi insit cuilibet parti eius. Sequitur ergo quod si totum movetur 'primo' hoc modo, quod si pars quiescit, totum quiescit.

|

|- valign = top
|{{a|n478|478}} Accipiendo autem aliam primitatem, 'causalitatis praecisae', si totum movetur a se primo, ergo non removetur hoc praedicatum quod est 'moveri' ab ipso propter hoc quod removetur ab aliquo {{p|371|371}}quod non est ipsum, nec amovetur ab ipso propter hoc quod removetur ab aliquo quod est aliquid eius; si enim triangulus habet tres angulos primo hac primitate, non solum non removetur ab eo 'habere tres' si removeatur a quadrangulo, immo etiam non removetur ab eo propter hoc quod removetur a parte trianguli, puta ab hoc angulo vel illo. Ergo 'moveri' non removetur a toto cui primo inest hac primitate, etsi removeatur a parte eius, quae pars non est ipsum; et ideo si totum movetur primo hac primitate, non quiescit ad quietem partis.

|

|- valign = top
|{{a|n479|479}} Prius autem illatum est quod movetur primo altera primitate; igitur est impossibile totum moveri primo utraque primitate simul, quia includit contradictionem, sicut contradictio sequitur. Tamen altera primitate, praecise, potest totum aliquod moveri a se ipso 'primo'.

|

|- valign = top
|{{a|n480|480}} In proposito autem dico quod grave movetur a se ipso 'primo' primo modo, quia secundum quamlibet partem et movet et movetur, et cuilibet parti convenit - licet non primo sed in quantum est in toto - et movere et moveri.

|

|- valign = top
|{{a|n481|481}} Sed numquid convenit gravi 'primo moveri deorsum' primitate secundo modo dicta? {{p|372|372}}Dico quod possumus loqui de moveri deorsum in communi, vel de hoc moveri quod convenit huic toti gravi, vel de parte huius moveri quod convenit parti huius gravis. Et dico quod sicut totum grave et pars gravis sunt homogenea in gravitate, ita moveri totale (quod est passio totalis totius) et moveri partiale (quod est passio partis) sunt 'moveri' eiusdem rationis; et sicut moveri deorsum naturaliter - in communi - inest primo primitate causalitatis praecisae gravi in communi, ita hoc moveri totale inest huic gravi totali simili primitate, et hoc moveri partiale (quod est pars huius moveri totalis) inest parti huius gravis simili primitate.

|

|- valign = top
|{{a|n482|482}} Non igitur hoc totum homogeneum grave movetur a se primo, ita quod 'moveri', ut est commune sibi et parti eius cuilibet, insit sibi primo secundum hanc primitatem, quia tunc non removeretur a toto etsi removeretur a parte; hoc autem est falsum propter aliam primitatem necessario concurrentem cum ista, si ista ponitur in subiecto homogeneo respectu passionis homogeneae.

|

|- valign = top
|{{a|n483|483}} Tamen grave etiam hac primitate causalitatis, videlicet praecisae, movetur hac motione, - et verum est quod haec motio totalis non removetur a totali gravi propter hoc quod removetur a quocumque quod non est hoc grave totale: verum autem est quod pars huius totius gravis non movetur hac motione totali, nec tamen propter hoc removetur haec motio totalis ab hoc gravi totali. {{p|373|373}}

|

|- valign = top
|{{a|n484|484}} Si obicis quod saltem removetur a totali gravi motio totalis, si a parte eius removetur motio partialis, - igitur motio totalis non inest toti primitate causalitatis praecisae (quia si sic inesset, nullo modo removeretur ab ipso propter remotionem alicuius alterius praedicati a toto, quod non est ipsum), - respondeo: Dico quod hoc totale grave, in quantum est homogeneum, est ex partibus similibus (et partes istae sunt priores aliquo modo ipso toto), ita quod destructis istis in ratione partium, non manet totum; ita dico quod non est inconveniens quod eis insint suae passiones et motiones partiales (et quodammodo prius quam motio totalis conveniat ipsi toti), quia et motio totalis componitur ex partium motionibus partialibus, sicut totum grave ex partibus gravis. Et tunc nego hanc propositionem assumptam 'quod convenit alicui, primo (id est secundum causalitatem praecisam), non removetur ab eo', - quia aliquid quod non est ipsum praedicatum, removetur ab aliquo quod non est ipsum subiectum. Haec enim propositio falsa est universaliter, ubi subiectum habet subiectum prius et passio passionem priorem; tunc enim ad remotionem prioris passionis de priore subiecto, sequitur passionem posteriorem removeri a posteriore subiecto.

|

|- valign = top
|{{a|n485|485}} Praecise igitur probat ratio Aristotelis quod totum non {{p|374|374}}movetur a se primo: hoc est quod 'moveri', quod est passio homogenea, non inest toti homogeneo 'primo' (hoc est secundum causalitatem praecisam) in quantum illa passio accipitur ut homogenea (hoc est ut eiusdem rationis) toti quanto et parti quanti, - quia sic non removeretur a toto, licet removeretur a parte; quod falsum est, propter primitatem totalitatis, quae infertur hic ex ratione causalitatis praecisae. Tamen non probat quin totum possit a se moveri primo, loquendo de illa motione totali cuius partes sunt motiones partium, et de primitate causalitatis praecisae; et cum hoc stat quod movetur primo alia primitate (scilicet totalitatis), accipiendo 'moveri' in communi (prout scilicet convenit toti et cuilibet parti totius), ita quod aliquo modo oportet accipere praedicatum quod debet inesse toti hac primitate et illa.

|

|}
==Notes==
{{reflist}}[[Category:Untranslated]]

Authors/Duns Scotus/Ordinatio/Ordinatio II/D2/P2Q6 - Revision history

Edward Ockham at 19:15, 29 January 2017

Edward Ockham: Text replace - "\\<\/span\>" to "{{p|$1|$1}}"