Edward Ockham: Created page with "{{Nextpage|ARTICLE 1|ARTICLE 3}}
ARGUMENTUM I. CONTRA PHILOSOPHOS ARGUMENTUM II. CONTRA PHILOSOPHOS *[[#S3|INSTATUR CONTRA PRAEDICTA AR..."

2012-03-31T15:20:01Z

Created page with "{{Nextpage|[[../A1|ARTICLE 1]]|[[../A3|ARTICLE 3]]}} <br> *ARGUMENTUM I. CONTRA PHILOSOPHOS *ARGUMENTUM II. CONTRA PHILOSOPHOS *[[#S3|INSTATUR CONTRA PRAEDICTA AR..."

New page

{{Nextpage|[[../A1|ARTICLE 1]]|[[../A3|ARTICLE 3]]}}
<br>
*[[#S1|ARGUMENTUM I. CONTRA PHILOSOPHOS]]
*[[#S2|ARGUMENTUM II. CONTRA PHILOSOPHOS]]
*[[#S3|INSTATUR CONTRA PRAEDICTA ARGUMENTA]]
*[[#S4|INSTATUR CONTRA II. ARG]]
*[[#S5|SATISFIT PRIORI INSTANTIAE]]
*[[#S6|SATISFIT ISTANTIAE ALTERI]]
*[[#S7|ARGUMENTUM III, CONTRA PHILOSOPHOS]]
*[[#S8|INSTATUR CONTRA ARG. III]]
*[[#S9|SATISFIT PRAEDICTAE INSTANTIAE]]
*[[#S10|ARGUMENTUM IV CONTRA PHILOSOPHOS]]
*[[#S11|ARGUMENTUM V CONTRA PHILOSOPHOS]]

{| border=1 cellpadding=10
!valign = top width=45%|Latin
!valign = top width=55%|English
|- valign = top
| '''Articulus II''' '''arguit doctor contra praedictam sententiam'''

|

|- valign = top
|<DIV ID="S1"></DIV> 7. (6) — '''Argumentum I. contra Philosophos'''<ref>(2) Vid. confirmationem ex auctoritate Art. IV. n. 21 a.</ref>.

|

|- valign = top
|— Contra istam positionem potest argui ''tripliciter''. — Primo sic: Omni agenti per cognitionem necessaria est ''distincta'' cognitio sui finis.

|

|- valign = top
|''Hanc probo'': quia omne agens propter finem agit ex appetitu finis: et omne per se agens agit propter finem; ergo omne per se agens suo modo appetit finem: ergo sicut agenti naturali est necessarius appetitus finis, propter quem debet agere, ita agenti per cognitionem (quod etiam est ''per se'' agens, ex ''II. Physicor''. * cap. de ''Forma'' *) necessarius est appetitus sui finis, propter quem debet agere, qui sequitur ''cognitionem''. Patet ergo ''maior''. — Sed homo non potest scire ex naturalibus finem suum ''distincte''; ergo necessaria est sibi de hoc tradi aliqua cognitio supernaturalis.

|

|- valign = top
| [8] ''Minor'' patet ''a'') ''primo'': quia Philosophus sequens naturalem rationem, aut ponit ''Micitatem'' esse perfectam in cognitione subsfantiarum separatarum ''acquisita'', sicut videtur dicere ''I. Ethic''. et X, aut si non determinate asserit istam esse supremam * perfectionem * nobis possibilem, * aliquam * aliam tamen ratione naturali non concludit, ita quod soli rationi naturali innitendo, vel errabit circa finem in ''particulari'', vel dubius remanebit. Unde I. ''Ethic''. cap. 13, dubitando ait: ''Siquidem igitur et aliud aliquod deorum est donum hominibus'', ''rationabile felicitatem Dei datum esse'', ''et maxime humanorum quantum optimum''.

|

|- valign = top
|(7) ''b'') ''Secundo'' probatur eadem ''minor'' per ''rationem'': quia nullius substantiae finis ''proprius'' cognoscitur a nobis nisi ex actibus eius nobis manifestis, ex quibus ostenditur quod ''talis finis'' sit conveniens ''tali naturae'': nullos autem actus experimur, nec cognoscimus inesse naturae nostrae in ''statu isto'', ex quibus cognoscamus ''visionem substantiarum separatarum'' esse convenientem nobis; ergo non possumus naturaliter cognoscere ''distincte'' quod iste finis sit conveniens naturae nostrae.

|

|- valign = top
|Hoc saltem certum est, quod quaedam ''conditiones finis'', propter quas est appetibilior et ferventius inquirendus, non possunt ''determinate'' concludi ratione naturali. Etsi enim daretur quod ratio naturalis sufficeret ad probandum quod ''visio nuda'' et ''fruitio'' Dei est finis hominis, tamen non concluderetur quod illa ''perpetuo'' convenit homini ''perfecto in corpore'' et ''anima'', ''sicut'' dicetur in ''IV. dist. 43''<ref>(1) Cfr. ib. d. 49. qq. 6 et 11.</ref>. Et tamen ''perpetuitas'' huius boni est conditio reddens finem appetibiliorem quam si esset transiiorius. Consequi etiam hoc bonum in ''natura perfecta'' appetibilius est quam in anima separata, sic patet per August. ''XII. Super Genesim''. Istas ergo et simile ''conditiones'' finis necessarium est noscere ad ''efficaciter'' inquirendum finem: et tamen ad eas non sufficit ratio naturalis; ergo requiritur doctrina supernaturaiiter tradita<ref>(2) Cf. infr. n. 44.</ref>.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S2"></DIV> 8. (8) — '''Argumentum II. contra Philosophos'''<ref>(3) Vid. confirmationem ex auctoritate ''Art IV''. n. 21 ''b''.</ref>.

|

|- valign = top
|— SecunDO sic: Omni cognoscenti agenti propter finem necessaria est ''tri[9]plex'' cognitio: ''Primo quomodo'' et ''qualiter'' finis acquiratur: ''secundo'' cognitio ''omnium'' quae sunt necessaria ad finem: ''tertio'' est necessarium cognoscere quod omnia ista ''sufficiant'' ad talem finem. — ''Primum'' patet, quia si nesciat quomodo finis acquiratur, nesciet qualiter ad consecutionem illius se disponat. ''Secundum'' probatur, quia si nesciat omnia necessaria ad ipsum finem, propter ignorantiam alicuius necessarii poterit a fine deficere. Et etiam quantum ad ''tertium'', si nesciat ista necessaria sufficere, dubitando se ignorare aliquod necessarium, non efficaciter prosequetur illud quod est necessarium.

|

|- valign = top
|Sed haec tria non potest viator ratione naturali cognoscere. — Probatio ''primi'': quia beatitudo confertur tamquam praemium pro meritis eius quem Deus acceptat tamquam dignum tali praemio; et per consequens nulla naturali necessitate sequitur ad actus nostros qualescumque, sed contingenter datur a Deo, actus aliquos in ordine ad ipsam tamquam meritorios acceptante. Hoc autem non est naturaliter scibile, ut videtur, quia in hoc errabant Philosophi ponentes omnia quae sunt a Deo ''immediate'' esse ab eo ''necessario''. Saltem ''alia duo membra'' sunt immanifesta; non enim potest sciri naturaliter acceptatio voluntatis divinae, ut puta tamquam contingenter acceptantis talia vel talia digna vita aeterna; et quod etiam illa ''sufficiant'', dependet mere ex voluntate divina circa ea ad quae contingenter se habet; ergo, etc.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S3"></DIV> 9. (9) — '''Instatur contra praedicta argumenta'''.

|

|- valign = top
| — Contra istas duas rationes ''instatur''; et ''primo'' contra ''primam'' [n. 7] sic: ''a'') Omnis natura creata essentialiter dependet a qualibet ''per se'' causa; et propter talem dependentiam ex causato cognito potest demonstratione ''quia'' [a ''posteriori''] quaelibet eius per se causa cognosci; ergo cum natura hominis sit homini naturaliter cognoscibilis, quia non est potentiae cognitivae improportionalis, sequitur quod ex ista natura cognita possit naturaliter cognosci finis illius naturae.

|

|- valign = top
|''b'') ''Confirmatur'' ratio: quia si ex natura inferiori cognita cognoscitur eius finis, non minus hoc est possibile in proposito, quia nec minor dependentia est finiti in proposito ad suum finem quam in aliis.

|

|- valign = top
|''c'') Ex hac etiam ratione videtur quod falsa sit ista propositio, ''finis substantiae non cognoscitur nisi ex actibus'' [10] ''eius'', quae assumebatur in probatione ''minoris'' [n. 7 ''b''], quia ex cognitione naturae in se potest finis eius cognosci demonstratione ''quia''.

|

|- valign = top
|''d'') ''Si autem dicatur'', quod ratio concludit hominem naturaliter posse cognoscere suum finem ''naturalem'', non autera ''supernaturalem''; ''contra'', Aug. I. ''De Praedestinatione Sanctorum'', c. 5: ''Proinde'', inquit, ''posse habere fidem'', ''sicut posse habere charitatem naturae est hominum''; ''habere autem fidem quemadmodum habere charitatem gratiae est fidelium''. Si igitur natura hominis est naturaliter cognoscibilis homini, naturaliter etiam erit cognoscibilis ista potentia ut est ''talis naturae'', et per consequens ''ordinabilitas'' talis naturae ad finem ad quem fides et charitas disponit.

|

|- valign = top
|''e'') Item, homo naturaliter appetit finem istum quem dicis supernaturalem; igitur ad istum naturaliter ordinatur; ergo ex tali ordine potest concludi iste finis ex cognitione naturae ordinatae ad ipsum.

|

|- valign = top
|''f'') Item, naturaliter cognoscibile est primum obiectum intellectus esse ''ens'', secundum Avic. * ''III. Metaph''. *. et naturaliter est cognoscibile in Deo perfectissime salvari rationem ''entis'': finis autem cuiuscumque potentiae est optimum eorum quae continentur sub eius obiecto primo, quia in illo solo est perfecta quietatio et delectatio, ex X ''Ethic''; igitur naturaliter cognoscibile est hominem ordinari secundum intellectum ad Deum tamquam ad finem.

|

|- valign = top
|(10) ''g'') ''Confirmatur'' ratio, quia cui naturaliter est cognoscibilis potentia aliqua, sibi naturaliter est cognoscibile, quid sit eius obiectum primum; et ulterius potest cognoscere in quo * perfectissime * salvatur ratio illius primi obiecti; *quod tale perfectissimum * est finis potentiae; mens autem nota est sibi, secundum Aug. ''XIV. De Trinit''. cap. 4; igitur notum est sibi quid sit eius primum obiectum. Et novit Deum non * excludi a ratione* illius primi obiecti; quia tunc nullo modo esset ab ipsa mente intelligibilis; ergo novit Deum esse optimum in quo salvatur ratio sui primam obiecti. Et ita novit ipsura esse finem potentiae.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S4"></DIV> 10. — '''Instatur contra II. arg'''.

|

|- valign = top
|— Contra ''secundam'' [n. 8] rationem arguitur sic: ''a'') Si per unum extremum cognoscitur aliud, ergo et medium; sed necessaria ad consequendum finem [11] sunt media inter naturam et finem suum consequendum; igitur cum ex cognitione naturae possit cognosci finis naturae, secundum prius probata, videtur quod similiter possint cognosci media necessaria ad finem.

|

|- valign = top
|''b'') ''Confirmatur'' ratio: Ita enim in proposito entium ad finem videtur esse necessaria connexio ad ipsum finem sicut in aliis: sed propter talem connexionem in aliis ex fine cognoscuntur illa quae sunt ad finem necessaria, sicut per rationem ''sanitatis'' concluditur talia et talia requiri ad sanitatem; ergo, etc.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S5"></DIV> 11. (11) — '''Satisfit priori instantiae''' [n. 9 ''a''].

|

|- valign = top
|— Ad ''primum'', licet procedat de fine qui est ''causa finalis'', non de fine ''attingendo per operationem'', quorum finium distinctio dicetur infra *d. 1. q. 2. et 49. IV. q. ''Utrum natura humana sit natura infima capax beatitudinis'', * potest tamen ad istud et ad sequens de Augustino [n. 9 ''d''] et ad ''tertium'' de ''potentia'' et ''primo obiecto'' [ib. f.], dici unica responsione, quod omnia accipiunt nostram naturam vel potentiam intellectivam esse nobis cognoscibilem naturaliter; quod falsum est, ''sub illa ratione propria et speciali'' sub qua ad talem finem ordinatur, et sub qua capax est gratiae consummatae, et sub qua habet Deum pro perfectissimo obiecto. Non enim cognoscitur anima * nostra * a nobis, nec natura nostra pro statu isto, nisi sub ratione aliqua ''generali'' abstrahibili a sensibilibus, sicut patebit infra, ''dist. 3''. Et secundum talem rationem generalem non convenit sibi ordinari ad ''talem finem'', nec posse capere gratiam, nec habere sic Deum pro obiecto.

|

|- valign = top
|Tunc ad ''formam'': cum dicitur [ib. ''a''] quod ex ente ad finem * cognito * potest cognosci finis demonstratione ''quia'', ''dicendum'', quod non est verum, nisi cognito illo ente ad finem ''sub illa propria ratione'' sub qua habet finem istum. — Et tunc ''minor'' est falsa. — Et cum probatur per ''proportionalitatem'', dico quod licet mens sit eadem sibi, non tamen pro statu isto est proportionalis sibi tamquam obiectum, nisi secundum rationes generales quae possunt abstrahi ab imaginabilibus.

|

|- valign = top
|''Ad confirmationem'' [ib. ''b''] dico, quod nec aliarum substantiarum fines proprii cognoscuntur, qui scilicet sunt earum secundum rationes ''proprias'', nisi aliqui sint actus manifesti, [12] ex quibus concludatur ordo earum ad talem finem. — Et ex hoc patet ad illud [ib. c] quod adducitur contra probationem ''minoris'', quod ista propositio non est falsa: ''Non cognoscitur'' * ''modo'' * ''a nobis finis proprius subsiantiae nisi per actus eius nobis manifestos''. Non enim accipit propositio illa quod non possit aliter cognosci finis; bene enim est verum quod si substantia ''sub propria ratione'' cognosceretur, ex natura sic cognita posset eius causa per se cognosci demonstratione ''quia''; sed non sic cognoscitur a nobis aliqua substantia nunc; ideo nullum finem possumus nunc concludere proprium substantiae nisi per actum evidentem de illa substantia ut sic nota in universali et confuse. In proposito autem deficit utraque via. — Sed probatio ''minoris'' tetigit unam viam de ignorantia actus, supponendo aliam de ignorantia naturae in se.

|

|- valign = top
|(12) Ad ''secundum'' de Augustino [ib. ''d''] dico, quod illa potentia habendi charitatem, ut ipsa est dispositio respectu Dei in se sub propria ratione amandi, convenit naturae hominis secundum rationem ''specialem'', non communem sibi et sensibilibus, et ideo non est illa potentialitas naturaliter cognoscibilis de homine: sicut nec homo cognoscitur sub illa ratione sub qua est eius haec potentia. Et ita respondeo ad illud, in quantum potest adduci contra conclusionem principalem, scilicet oppositam ''minori primae rationis''. Sed in quantum adducitur contra illam responsionem de fine ''naturali'' et ''supernaturali'', concedo Deum esse finem naturalem hominis, licet non naturaliter adipiscendum, sed supernaturaliter. Et hoc probat ratio sequens [ib. ''e''] de ''desiderio naturali'', quam concedo<ref>(1) Cfr. III. dd. 28 et 29.</ref>.

|

|- valign = top
|Ad aliud [ib. f] negandum est illud quod assumitur, scilicet quod naturaliter cognoscimus ''ens'' esse primum obiectum intellectus nostri, et hoc ''secundum totam indifferentiam entis'' ad sensibilia et insensibilia. Et hoc quod dicit Avicenna non concludit quod sit ''naturaliter'' notum; miscuit enim secta suam, quae fuit secta Mahometi, philosophicis; et quaedam dixit ut philosophica et ratione probata, alia ut consona sua sectae. Unde ipse expresse ponit * ''libro III''. * ''Metaphys''. suae, animam separatam cognoscere substantiam immaterialem in [13] se; et ideo sub obiecto primo intellectus habet ponere substantiam immaterialem contineri. Non sic Aristoteles; sed secundum ipsum videtur esse primum obiectum intellectus nostri ''quidditas rei sensibilis'', et hoc vel in se sensibilis, vel in suo inferiori, hoc est quidditas abstrahibilis a sensibilibus.

|

|- valign = top
|(13) Quod autem additur de Augustino in confirmatione illius rationis [ib. ''g''], ''respondeo'' et dico, quod dictum Augustini debet intelligi de actu primo ''sufficiente ex se'' * omnino * ad actum suum secundum; sed tamen nunc impeditur, propter quod impedimentum actus secundus non elicitur a primo. De hoc autem amplius dicetur infra<ref>(1) d. 3. q. 3.</ref>.

|

|- valign = top
|Si vero ''obiiciatur'' contra ista: Homo in statu * innocentiae vel * naturae institutae potuit cognoscere naturam suam; igitur finem naturae, ex deductione primae rationis [n. 9 a]; igitur ista cognitio non est supernaturalis. — ''Item'' contra responsionem ad ''ultimam'' rationem: si ideo non cognoscitur quid sit obiectum primum intellectus, quia non cognoscitur intellectus sub ratione ''propria'' sub qua respicit tale obiectum; ergo non potest cognosci de quocumque, quod ipsum sit intelligibile, quia non cognoscitur potentia sub illa ratione sub qua respicit quodcumque ut obiectum inteliigibile, ''respondeo ad primum'': requireretur dici, qualis fuerit cognitio hominis instituti, quod usque alias differatur<ref>(2) Cf. II, d. 19. q. 1. — IV. d. 1. q. 3. n. (7).</ref>; saltem respectu viatoris pro ''statu isto'' est dicta cognitio supernaturalis, quia facultatem eius naturalem excedens: ''naturalem'' dico secundum statum ''naturae lapsae''.

|

|- valign = top
|''Ad secundum'' concedo quod non habetur modo cognitio de anima vel de aliqua eius potentia ita ''distincta'', quod ex ipsa possit cognosci quod aliquod obiectum ''tale'' * intelligibile * sibi correspondeat; sed ex ipso ''actu'' quem experimur concludimus potentiam et naturam cuius iste actus est illud respicere pro obiecto quod percipimus attingi per actum: ita quod obiectum potentiae non concluditur ex cognitione ''potentiae'', sed ex cognitione ''actus'' quem experimur. Sed de obiecto ''supernaturali'' neutram cognitionem possumus habere; ideo ibi deficit utraque via cognoscendi finem ''proprium'' illius naturae.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S6"></DIV> [14] 12. — '''Satisfit istantiae alteri''' [n. 10].

|

|- valign = top
|— Ad argumentum contra ''secundam rationem'' [n. 8] patet, quia supponit quoddam iam negatum. -— Ad ''confirmationem'' illius rationis [n. 10 ''b''] dioo, quod quando finis sequitur naturaliter ea quae sunt ad finem et naturaliter praeexigit illa, tunc ex fine possunt concludi ea que sunt ad finem: hic autem non est * talis * consecutio naturalis, sed tantum acceptatio divinae voluntatis compensantis ista merita tamquam digna tali fine * et tali praemio *.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S7"></DIV> 13 — '''Argumentum III, contra Philosophos'''<ref>(1) Vid. Confirmationem ex auctoritate Art. IV. N. 21 ''c'').</ref>.

|

|- valign = top
|— Tertio arguitur principaliter contra opinionem Philosophorum: ''VII. Metaph''.; ''Cognitio substantiarum separatarum est nobilissima'', ''quia est circa nobilissimum genus''; ergo cognitio eorum quae sunt ''propria eis'' est maxime nobilis et necessaria; nam illa ''propria'' eis sunt nobiliora et perfectiora cognoscibilia quam illa in quibus conveniunt cum sensibilibus: sed illa propria non possumus cognoscere ex puris naturalibus. — ''Probo'': ''a'') quia si in aliqua scientia naturaliter possibili traderentur haec propria, hoc esset in Metaphysica: sed ipsa non est possibilis naturaliter a nobis haberi de propriis passionibus istarum substantiarum separatarum, ut patet dupliciter:

|

|- valign = top
|''Et primo'' sic: quia illa non includuntur virtualiter in primo subiecto Metaphysicae, scilicet in ''ente''. Hoc etiam est quod dicit Philosophus ''I. Metaphys''., quod ''oportet sapientem omnia cognoscere aliqualiter'', scilicet in ''universali'', et non in particulari. Et subdit: ''qui enim novit universalia novit aliqualiter omnia subiecta'': ''sapientem'' autem vocat ''metaphysicum'', sicut Metaphysicam probat ibi esse sapientiam.

|

|- valign = top
|''b'') ''Secundo'' probo ''ratione'': quia non cognoscuntur talia cognitione ''propter quid'' [''a priori''] nisi cognoscantur * eorum * propria subiecta, quae subiecta includunt talia ''propter quid'': sed propria subiecta eorum non sunt a nobis naturaliter cognoscibilia; ergo, etc. — Nec cognoscuntur illa propria eorum demonstratione ''quia'' [a ''posteriori''], videlicet ex ''effectibus''. Quod probatur: nam effectus vel relinquunt intellectum dubium quoad ista, vel adducunt * illum * in errorem. Quod apparet ex proprietatibus Primae Substantiae immaterialis in se; proprietas enim naturae eius est quod sit ''communicabilis tri[14]bus'': sed effectus non ostendunt istam proprietatem, quia non sunt ab ipso in quantum trinus; et si ab effectibus arguatur ad causam, magis ducunt in oppositum et in errorem<ref>(1) Iuxta deductionem Philosophi; Doctoris autem mentem quaere infra, d. 2. q. 2. — d. 8. q. 5.</ref>, quia in nullo effectu invenitur ''una natura'' numero nisi in ''uno supposito''. Proprietas etiam istius naturae ''ad extra'' est ''causare contingenter''; et ad oppositum huius magis deducunt effectus in errorem, sicut patet per opiniones Philosophorum ponentium Primum ''necessario causare''. — De proprietatibus etiam aliarum substantiarum patet hoc idem, quia effectus magis ducunt in ''sempiternitatem'' et ''aeternitatem'' et ''necessitatem'' earum, quam in contingentiam et novitatem * secundum eos * [Philosophos]. — Similiter videntur Philosophi ex motibus concludere quod numerus istarum substantiarum separatarum sit secundum numerum motuum coelestium. — Similiter quod illae substantiae sunt ''naturaliter'' beatae et impeccabiles, sicut philosophi posuerunt. — Quae omnia absurdissima sunt.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S8"></DIV> 14. (15) — '''Instatur contra arg. III.'''

|

|- valign = top
|— Contra istam rationem arguo et probo quod quaecumque necessaria de substantiis separatis cognoscuntur a nobis nunc per fidem, sive per communem * vel specialem * revelationem, possunt cognosci cognitione ''naturali''. Et hoc sic: Quorumcumque necessariorum revelatorum terminos naturaliter cognoscimus, et illa possumus naturaliter comprehendere: sed omnium necessariorum revelatorum terminos naturaliter cognoscimus; ergo, etc. — ''Probatio maioris'': Illa necessaria aut sunt ''mediata'', aut ''immediata''. Si ''immediata'', ergo cognoscuntur cognitis terminis, ''I. Posteriorum''. Si ''mediata'', ergo cum possumus cognoscere extrema, possumus concipere medium inter ea; et tunc coniungendo illud medium cum utroque extremo, aut habentur praemissae ''mediate'', aut ''immediate''. — Si ''immediate'', idem quod prius. Si ''mediate'', procedemus concipiendo medium inter extrema, et coniungendo cum extremis quousque veniamus ad ''immediata'', — Igitur tandem veniemus ad ''necessaria immediata'', quae intelligemus ex terminis, ex quibus sequuntur omnia necessaria mediata; ergo ista mediata per immediata scire poterimus naturaliter. — ''Probatio minoris princi[16]palis''; quia habens fidem et non habens fidem, contradicentes sibi invicem, non contendunt de nominibus tantum, sed de ''conceptibus'': sicut cum Philosophus et Theologus contradicunt de ista, ''Deus est trinus'' * ''et unus'' *; ubi non tantum idem nomen, sed eumdem ''conceptum'' unus negat, et alius affirmat; ergo omnem conceptum simplicem quem iste habet, et ille habet.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S9"></DIV> 15. (16) — '''Satisfit praedictae instantiae'''.

|

|- valign = top
|— Ad istud ''respondeo''; de substantiis separatis sunt aliquae veritates ''immediatae''. Accipio tunc aliquam veritatem talem primam et immediatam, et sit A. In ista includuntur multae veritates ''mediatae'', puta omnes quae particulariter enunciant communia ad praedicatum de communibus ad subiectum; dicantur B. C. Ista vera mediata non habent evidentiam nisi ex * aliquo immediato*; ergo non sunt nata sciri nisi ex isto immediato intellecto. Si igitur aliquis intellectus possit *immediate* intelligere terminos B. C. et componere eos ad invicem, non autem posset intelligere terminos A., nec per consequens ipsum A., B. * et C * erit intellectui suo propositio neutra. Ita est de nobis, quia conceptus quosdam ''communes'' habemus de substantiis immaterialibus et materialibus, et istos possumus ad invicem componere. Sed istae complexiones non habent evidentiam nisi ex veris ''immediatis'', quae sunt de illis quidditatibus sub ratione ''propria'' et ''speciali'', sub qua ratione non concipimus istas quidditates, et ideo nec scimus illas veritates genera de conceptibus generalibus.

|

|- valign = top
|''Exemplum''; si impossibile est alicui concipere triangulum sub propria ratione, potest tamen abstrahere rationem ''figurae'' a quadrangulo, et eam concipere, impossibile est etiam sibi concipere ''primitatem'' ut est propria passio trianguli, quia sic non concipitur nisi ut abstrahitur a triangulo: tamen potest primitatem abstrahere ab aliis primitatibus, puta in numeris. Iste intellectus licet posset formare hanc complexionem, ''aliqua figura est prima'', quia terminos eius potest apprehendere, tamen illa compositio formata erit sibi neutra, quia ista est mediata inclusa in ista immediata, ''triangulus est'' sic ''primus'', et hanc immediatam non potest intelligere, quia nec terminos eius; ideo mediatam non potest scire, quae ex hac immediata tantum habet evidentiam.

|

|- valign = top
|[17] Per hoc ad argumentum, ''nego maiorem''. — Ad ''probationem'' dico, quod illa necessaria sunt ''mediata''. — Et ''cum dicis'': igitur cum possumus cognoscere extrema possumus concipere medium inter extrema, ''nego consequentiam''; quia medium inter extrema quandoque est ''essentialiter ordinatum'', puta,. ''quod quid est'' alterius extremi, vel ''passio'' prior respectu posterioris passionis; et tale est medium ad concludendum universaliter extremum de extremo. Concedo igitur quod quicumque * intellectus * potest intelligere extrema potest intelligere tale medium inter talia extrema; quia intellectus eius includitur in altero extremo, vel est idem alteri * extremo *.

|

|- valign = top
|— Si autem medium sit ''particulare'' contentum sub altero extremo, et non essentialiter ordinatum inter extrema, tunc non oportet quod potens concipere extrema ''generalia'' possit concipere medium ''particulare'' ad illa extrema generalia. — Ita est hic, nam ista quidditas sub ratione propria et particulari, habens passionem aliquam sibi immediate inhaerentem, est medium inferius ad conceptum sibi communem*, de quo dicitur illa passio in communi accepta, et ideo non est medium * essentiale vel * universaliter inferens passionem de communi, sed tantum particulariter. Hoc patet in exemplo illo, quia non oportet quod potens concipere ''figuram'' in communi et ''primitatem'' in communi possit concipere ''triangulum'' in ''particulari'', quia triangulus est medium contentum sub figura, medium, inquam, ad concludendum primitatem particulariter de figura.

|

|- valign = top
|Haec ratio tertia * quae adducta est [n. 13] contra opinionem Philosophorum * potissime concludit de Prima Substantia immateriali, quia eius tamquam obiecti beatifici potissimum est cognitio necessaria * nobis *. Et tunc responsio ista ad obiectionem contra ipsam supponit unum: quod naturaliter * in se * non concipimus Deum nisi in conceptu generali communi sibi et sensibilibus, quod inferius ''dist. 3. q. 1.'' exponetur. Si etiam negetur illud suppositum, adhuc oporteret dicere, conceptum, qui potest fieri de Deo virtute ''creaturae'', esse imperfectum; qui autem fieret * respectu Dei et * virtute ''ipsius'' essentiae esse perfectum. Sicut ergo dictum est de conceptu generali et speciali, ita dicatur secundum aliam viam de ''imperfecto'' et ''perfecto'' conceptu.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S10"></DIV>[18] 16. (18) — '''Argumentum IV. contra Philosophos'''.

|

|- valign = top
|— QuaRto principaliter arguitur sic: Ordinatum ad aliquem finem, ad quem est ex se indispositum, necesse est paulatim promoveri ad dispositionem respectu illius finis: sed homo ordinatur ad finem supernaturalem, ad quem ex se est indispositus; ergo indiget paulatim disponi ad habendum illum finem: hoc autem fit per cognitionem aliquam supernaturalem; ergo, etc.

|

|- valign = top
|''Si instetur'' quod agens perfectum potest statim removere imperfectionem, et statim agere, ''respondetur'', quod si posset de potentia absoluta, tamen perfectius est comunicare homini aliquam activitatem respectu suae perfectionis * et actionis * consequendae quam non communicare: potest autem homo habere activitatem aliquam respectu suae perfectionis finalis; ergo perfectius est quod hoc sibi communicetur: quod non potest fieri sine aliqua cognitione imperfecta praecedente istam perfectam, ad quam ordinatur finaliter.

|

|- valign = top
|<DIV ID="S11"></DIV> 17. (19) — '''Argumentum V, contra Philosophos.'''

|

|- valign = top
|— Quinto arguitur sic: Omne agens utens instrumento in agendo non potest per illud instrumentum in aliquam actionem quae excedit naturam illius instrumenti: lumen autem intellectus agentis est instrumentum quo anima nunc utitur in intelligendo naturaliter; ergo non potest per illud lumen in aliquam actionem quae excedat illud *lumen *: sed illud de se est limitatum ad cognitionem habitam per viam sensuum; ergo anima non potest in aliquam actionem [cognitionem] quae non potest haberi per viam sensus: sed multorum aliorum cognitio est necessaria pro statu isto * nobis, quae non possunt haberi per viam sensus; * igitur, etc.

|

|- valign = top
|Haec ratio videtur concludere contra eum qui fecit eam; secundum enim deductionem istam lux increata non poterit uti intellectu agente ut instrumento ad cognitionem alicuius sincerae veritatis; quia talis, secundum eum, non potest haberi via sensuum sine speciali illustratione<ref>(1) Cfr. infr. I. d. 3. q. 4.</ref>. Et ita sequitur quod in cognitione veritatis sincerae lumen intellectus agentis nullo modo habeat aliquam actionem, Quod videtur inconveniens; quia ista actio perfectior est communi * (omni) * intellectione; et per (consequens <ref> (a) Deest in ed. Ven. 1490.</ref>) illud quod perfectius est in anima in quantum intellectiva oportet concurrere aliquo modo ad istam actionem.

|

|- valign = top
|[19] Istae duae rationes [IV. et V.] non videntur plurimum efficaces: ''Prima'' enim esset efficax si esset probatum quod homo ordinatur finaliter ad cognitionem supernaturalem, cuius probatio pertinet ad quaestiones de ''beatitudine'' * IV. d. 49*, et si cum hoc ostenderetur cognitionem naturalem non sufficienter disponere pro statu isto ad cognitionem supernaturalem consequendam. — ''Secunda'' ratio petit duo, scilicet, aliquorum cognitionem esse necessariam quae non possunt cognosci per viam sensuum, et quod lumen intellectus agentis est ad talia cognoscibilia limitatum.

|

|- valign = top
|''Tres'' ergo ''primae'' rationes probabiliores apparent.

|

|- valign = top
|

|

|}
==Notes==
{{reflist}}[[Category:Unchecked scans]]

Authors/Duns Scotus/Ordinatio/Ordinatio I (Quaracchi)/Prologus/Q1/A2 - Revision history

Edward Ockham: Created page with "{{Nextpage|ARTICLE 1|ARTICLE 3}} *ARGUMENTUM I. CONTRA PHILOSOPHOS *ARGUMENTUM II. CONTRA PHILOSOPHOS *[[#S3|INSTATUR CONTRA PRAEDICTA AR..."

Edward Ockham: Created page with "{{Nextpage|ARTICLE 1|ARTICLE 3}}
ARGUMENTUM I. CONTRA PHILOSOPHOS ARGUMENTUM II. CONTRA PHILOSOPHOS *[[#S3|INSTATUR CONTRA PRAEDICTA AR..."